มะเร็งท่อน้ำดี เป็นมะเร็งที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวภายในท่อน้ำดีเจริญเติบโตอย่างผิดปกติ จนไปกดเบียดหรือลุกลามอวัยวะข้างเคียงซึ่ง ประกอบด้วยตับ ตับอ่อน หรือลำไส้เล็กส่วนต้น
ชนิดของมะเร็งท่อน้ำดี เนื่องจากท่อน้ําดีนั้นมีทั้งส่วนที่วางตัวอยู่ในตับและ ออกมานอกตับจึงแบ่งชนิดของมะเร็งท่อน้ําดีเป็น 2 ชนิดใหญ่ๆ คือ
1. มะเร็งท่อน้ําดีในตับ ในระยะแรกผู้ป่วยไม่ค่อยมีอาการ เนื่องจากก้อนจะมีขนาดเล็ก อาจมีอาการจุกแน่นท้องเล็กน้อย เมื่อก้อนมีขนาดใหญ่มากขึ้นจึงจะเริ่มมีอาการปวดท้อง ปวดหรือเสียดใต้ชายโครงขวา อาจพบอาการตาเหลือง ตัวเหลือง เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือมีไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ
2. มะเร็งท่อน้ําดีนอกตับ หรือมะเร็งท่อน้ำดีที่อยู่ภายนอกตับ ในระยะแรกอาจไม่มีอาการ แต่เมื่อขนาดของก้อนใหญ่ขึ้น ก็จะพบว่าผู้ป่วยมีอาการของท่อน้ำดีตีบ หรือท่อน้ำดีอุดตัน ได้แก่อาการตาเหลือง ตัวเหลือง อุจจาระสีซีด คันตามตัวโดยไม่มีผื่น ไม่มีสาเหตุ น้ำหนักลด หรือมีไข้หนาวสั่น
สาเหตุของมะเร็งท่อน้ำดี
ท่อน้ำดีมีหน้าที่ลำเลียงน้ำดีจากตับเข้าไปเก็บที่ถุงน้ำดี และนำน้ำดีจากถุงน้ำดี ปล่อยลงสู่ลำไส้เล็กเพื่อช่วยในการย่อยอาหาร สำหรับการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีเกิดจากเซลล์ของท่อน้ำดีที่เป็นเซลล์ปกติแล้วกลายเป็นเซลล์มะเร็ง ในประเทศไทยเกิดจากการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับเรื้อรังจากการรับประทานอาหารปลาดิบที่ปนเปื้อนตัวพยาธิใบไม้ในตับโดยปลาดิบเหล่านี้จะมีตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับอาศัยอยู่ที่เนื้อปลาและเกล็ดใต้ครีบ เช่น ปลาตะเพียน ปลาขาวน้อย ปลาแก้มช้ำ ปลาสร้อย ปลากระสูบ โดยทำเมนูก้อยปลาดิบ พล่าปลาดิบ ปลาส้ม ปลาร้าดิบ หรือปลาร้า ซึ่งตัวพยาธิใบใม้ในตับจะเข้าไปสะสมบริเวณท่อทางเดินน้ำดี และทำให้เกิดการอักเสบ เมื่อเกิดการอับเสบเรื้อรังจนทำให้เซลล์แบ่งตัวผิดปกติ ก็จะทำให้เกิดเซลล์มะเร็ง การรับประทานอาหารที่ปรุงจากปลาดิบนี้ จะพบได้บ่อยในประชากรภาคอีสาน จึงพบมะเร็งท่อน้ำดีมากกว่าภาคอื่น การดื่มสุราเป็นประจำ ไวรัสตับอักเสบชนิดบีและซี สารพิษอะฟลาทอกซิน อาหารที่มีดินประสิว ก็เป็นปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดมะเร็งตับได้
อาการของโรค
มะเร็งท่อน้ำดีมักไม่แสดงอาการในระยะแรก เมื่อโรคลุกลามมากขึ้น อาจมีอาการปรากฏให้เห็นดังต่อไปนี้
• ตัวเหลือง ตาเหลือง เนื่องจากท่อน้ำดีอุดตันโดยเนื้องอก
• ปัสสาวะเป็นสีเหลืองเข้ม อุจจาระสีซีดลง
• ปวดท้อง
• คันตามร่างกาย
• มีอาการอ่อนเพลีย หรือมีไข้
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
วิธีการรักษา
การรักษามะเร็งท่อน้ำดีขึ้นอยู่กับระยะของโรค ในระยะเริ่มต้นส่วนใหญ่รักษาด้วยการผ่าตัด ในระยะลุกลาม รักษาด้วยเคมีบำบัด กรณีที่ผู้ป่วยมีตัวเหลืองตาเหลือง อาจพิจารณาใส่ท่อระบายทางเดินน้ำดี